Vrijwaring

Met een collectieve regeling wordt de wettelijke benodigde toestemming voor het digitaliseren en online plaatsen verkregen van de bij een CBO aangesloten makers.
Auteursrechtorganisaties zoals Lira, Pictoright en Buma/Stemra beheren de (auteurs)rechten van de bij hen aangesloten rechthebbenden. Voor deze rechthebbenden kunnen zij middels een collectieve regeling toestemming verlenen om de werken van deze rechthebbenden online te tonen.

Sommige makers zijn echter niet aangesloten bij een auteursrechtorganisatie. Het kan daardoor voorkomen dat u een werk wilt digitaliseren van een auteur die zijn/haar rechten niet in beheer heeft gegeven aan de auteursrechtorganisatie waarmee u een overeenkomst hebt afgesloten. Voor deze gevallen krijgt u van de auteursrechtorganisatie een ‘vrijwaring’.

 

De vrijwaring houdt in dat de betreffende auteursrechtorganisatie van u de verplichting overneemt om een eventuele vergoeding te voldoen aan een rechthebbende wiens werk(en) u gedigitaliseerd en beschikbaar heeft gesteld. De auteursrechtorganisatie keert aan de rechthebbende het bedrag uit dat deze zou hebben ontvangen indien hij of zij wel zijn rechten aan de auteursrechtorganisatie in beheer had gegeven. Dit betekent dat u elke rechthebbende die zich bij uw instelling meldt, kunt doorverwijzen naar de desbetreffende auteursrechtorganisatie. De hoogte van de vrijwaring wordt geregeld in de overeenkomst die tussen uw instelling en de auteursrechtorganisatie wordt gesloten.

Nieuwe ontwikkeling: extended collective licensing (ECL)
De erfgoedinstellingen en de Federatie Auteursrechtbelangen hebben gezamenlijk gepleit om in de wet de erfgoedinstelling en de collectieve beheersorganisatie (CBO) meer rechtszekerheid te geven bij het treffen van collectieve regelingen, door onder bepaalde voorwaarden het mandaat van een CBO uit te breiden tot rechthebbenden die niet bij de CBO zijn aangesloten. De CBO kan dan op grond van een namens de wetgever algemeen verbindend verklaarde licentie een regeling treffen voor rechthebbenden die de CBO nog niet hebben gemandateerd. Dit wordt aangeduid met de term 'extended collective licensing' (ECL). 
De Nederlandse wetgever was voornemens aan deze oproep gehoor te geven, maar is ingehaald door de Europese Commissie die een systeem van ECL wil introduceren voor werken die niet meer in de handel zijn. De Commissie wil dit geharmoniseerd in de lidstaten van de Europese Unie regelen via een richtlijn, waarin ook andere auteursrechtelijke onderwerpen zijn opgenomen. Het richtlijnvoorstel vindt u hier. Nadat de richtlijn is aangenomen, moet Nederland de richtlijn opnemen in de eigen wetgeving.

Rechthebbende kan verzoeken tot verwijdering
Het staat een rechthebbende echter altijd vrij te verzoeken om zijn werk(en) ontoegankelijk te maken, ook in geval van een collectieve toestemmingsregeling. Indien uw instelling een dergelijk verzoek ontvangt, dient u dit zo spoedig mogelijk aan te geven bij de betrokken CBO. De CBO zal zich vervolgens inspannen om alsnog met de rechthebbende een regeling te treffen zodat verwijdering van de werken kan worden voorkomen. Handhaaft een rechthebbende desondanks zijn verzoek, dan zal de instelling het betreffende werk(en) binnen de afgesproken termijn ontoegankelijk moeten maken.