Waarom een nieuwe Auteursrechtgids voor de Nederlandse praktijk?


De vorige editie van de Auteursrechtgids stamt uit 2004, toen als gevolg van de Europese Richtlijn tot harmonisering van enkele aspecten van het auteursrecht en de naburige rechten in de informatiemaatschappij, hierna steeds kortweg ‘de Auteursrechtrichtlijn’ genoemd, de Nederlandse Auteurswet op een aantal punten werd herzien. Tot 2015 is er in de praktijk van de exploitatie van auteursrechten door de digitale ontwikkelingen natuurlijk veel veranderd, maar in de Auteurswet veranderde niet veel. Ook de Europese wetgever hield zich koest na de meer dan zeven jaar durende uitputtingsslag om tot de Auteursrechtrichtlijn te komen. De uitbreiding van de Europese Unie zou het tot stand komen van een nieuwe richtlijn alleen maar compliceren en dat was ook geen wenkend perspectief. De snelle ontwikkelingen in de praktijk en het niet aanpassen van wetgeving gaan op den duur vraagstukken opleveren die door de praktijk of door de rechter moeten worden opgelost. In het laatste geval steeds vaker door het Europese Hof van Justitie bij wijze van uitleg van de Auteursrechtrichtlijn en van andere richtlijnen op het terrein van het auteursrecht. 
Op 1 juli 2015 is de Wet auteurscontractenrecht in Nederland ingevoerd, en dat is sinds 2004 weer een belangrijke aanpassing van de Auteurswet.
De ontwikkelingen in de praktijk, de invloed van nationale en Europese jurisprudentie en het nieuwe auteurscontractenrecht maakten een volledig herziene Auteursrechtgids nodig. Het is duidelijk dat deze ontwikkelingen ook de komende jaren niet stilstaan, vandaar dat aan deze uitgave nu ook een website is gekoppeld waar de lezer de actualiteit kan volgen en zich ook kan aanmelden voor een attenderingsservice. Op deze website is ook nadere informatie beschikbaar, zoals praktische overzichten, samenvattingen en de uit de vorige editie overgenomen en geactualiseerde ‘bouwstenen voor het exploitatiecontract’ met voorbeeldbepalingen uit de praktijk en praktische tips voor het opstellen van een overeenkomst.

Voor wie is deze gids gemaakt?

Deze gids is gemaakt voor iedereen die professioneel te maken heeft met auteursrecht: als maker (schrijver, tekenaar, fotograaf, ontwerper, componist, beeldend kunstenaar, programmeur, redacteur, enzovoort), als exploiterende uitgever of producent (of werknemer van een exploitant), als ondernemer die gebruik maakt van auteursrechtelijk beschermde werken (of vertegenwoordigers van ondernemers, zoals brancheorganisaties), maar ook als advocaat, ambtenaar of volksvertegenwoordiger.

Deze gids is gericht op wat voor u in de praktijk nuttig is om te weten. Verwacht geen wetenschappelijke verhandelingen, annotaties bij jurisprudentie of een uitputtende analyse van alle wettelijke bepalingen, daar zijn andere boeken voor. Deze gids maakt u wegwijs in het Nederlandse auteursrecht en – ook weer daar waar dat nuttig voor uw praktijk is – in het naburig recht, als u bijvoorbeeld acteur bent, muzikant of andere uitvoerend kunstenaar, producent of omroep, en natuurlijk de gebruikers van hun prestaties.

Gebruiksaanwijzing

De Auteursrechtgids volgt het proces van het tot stand komen van het werk tot en met de exploitatie daarvan, met drie hoofdstukken in de kern over de contractuele relatie tussen maker en exploitant bezien vanuit het wettelijk kader, de aan de praktijk ontleende algemene uitgangspunten die voor ieder exploitatiecontract relevant zijn en bijzondere aandachtspunten per soort exploitatie. Daarna wordt uitvoerig ingegaan op de collectieve exploitatie van rechten: waar kunt u wat en met wie collectief regelen. 
Tot slot aandacht voor de wijze waarop rechten gehandhaafd kunnen worden.

In de bijlagen een overzicht van de vele in de gids gebruikte afkortingen die deze sector rijk is, een index om op trefwoord te kunnen zoeken en een index van de Auteurswet, zodat u een overzicht hebt van de inhoud van de wet met verwijzing naar de in de gids besproken bepalingen.
De Auteursrechtgids geeft duiding en uitleg anno 2015, het jaar waarin de wettelijke regeling van het auteurscontractenrecht zijn intrede doet en de informatiemaatschappij nog volop in digitale ontwikkeling is, als dit al ooit zal ophouden. De actuele ontwikkelingen vindt u op de website van de Auteursrechtgids.

Dankwoord

Veel dank gaat uit naar Erwin Angad-Gaur, die als zanger, componist, muzikant, auteur, algemeen secretaris van de muzikantenvakbond Ntb, bestuurslid van diverse collectieve beheersorganisaties en voorzitter van Platform Makers als geen ander mij heeft kunnen helpen deze gids te verbreden tot alle genoemde exploitatievormen en belanghebbenden.
Veel dank ben ik ook verschuldigd aan Marleen van Vliet, die als verantwoordelijke voor secretariaat en communicatie van de Federatie Auteursrechtbelangen en VOI©E onder meer de informatieve website www.auteursrecht.nl onderhoudt, via welke jaarlijks ook een kleine duizend publieksvragen over auteursrecht worden beantwoord, en dus als geen ander de redactie van deze gids heeft kunnen uitvoeren.
Tot slot dank aan mijn oud-collega’s van het Nederlands Uitgeversverbond die mij op de hoogte hebben gehouden van de actuele ontwikkelingen in het uitgeverijbedrijf.

Michel Frequin